Gerrit Komrij Ordre des livres (chronologique)

Schrijven was als ademen voor Gerrit Komrij (1944-2012). Hij was de meest gevreesde criticus van zijn tijd, schreef gedichten, romans en vlammende essays. Komrij produceerde in zijn leven een verbluffende hoeveelheid werk en geldt nog altijd als een van de meest dwarse denkers van de Nederlandse literatuur.Voor De kuren van Komrij maakte Onno Blom een keuze uit het glansrijke oeuvre van Gerrit Komrij. Via stukken over zijn jeugd, zijn meest vileine polemieken en maatschappijkritieken – met onder meer aanvallen op zondagsdichters, ‘de treurbuis’ en ‘de onwelriekende gleuvenbrigade’ – en zijn liefde voor literatuur toont Blom de fabuleuze veelzijdigheid van de schrijver.Komrij was een lieflijke houwdegen, een misantroop die van mensen houdt, een ernstige humorist, een vitale pessimist. ‘Ik weet niet wat links of rechts is. Ik voel me niet vervreemd of verscheurd. Ik aanvaard de versplintering van de wereldbeelden als een godsgeschenk. Ik ben de eerste gelukkige schizo.’Onno Blom (1969) is schrijver, biograaf en literair criticus. Hij publiceerde Het fabeldier dat Komrij heet (2004) en stelde na de dood van Komrij in 2012 Halfgod verzamelaar samen. Blom promoveerde op Het litteken van de dood, de biografie van Jan Wolkers die werd bekroond met de Nederlandse Biografieprijs 2018. In 2019 verscheen De jonge Rembrandt, een portret van de kunstenaar als jongeman.

Een halfjaar voor zijn dood sprak Gerrit Komrij de wens uit zijn beschouwingen opnieuw uit te geven: 'zo mooi als die Amerikaanse kleine boekjes'. Bas Heijne maakte een persoonlijk keuze uit de mooiste, de beste, de onverbiddelijkste en de ontroerendste teksten die Komrij in drie decennia schreef.

Hoe kan hij erachter komen wie het meest zijn vriendschap waard is? Deze vraag houdt Arend van jongs af aan bezig en werpt hem steeds terug op zichzelf. Ook in zijn studententijd, wanneer hij in morsige cafés uren van geluk vindt, blijft deze vraag onopgelost. Hij levert zich over aan protestbijeenkomsten en kiest voor de drastische lijn, omdat hij het heerlijk vindt om persoonlijke belangen buiten spel te zetten. Radicaal wordt hij en bevlogen, bezield van grootse ideeën, maar hij vindt zo ook een vriend. In een krantenbericht over een door de BVD in het leven geroepen maoistische sekte stuit Komrij op de naam van een jeugdvriend. Dit artikel vormt de aanleiding voor een roman in drie afdelingen over vriendschap en idealen. Domineeszoon Arent Wiebenga is tevergeefs op zoek naar een vriend voor het leven, eerst in zijn puberteit, dan in zijn studententijd (Amsterdam jaren 60) en ten slotte als geradicaliseerde strijder in de jungle. In het 'addendum' volgt de ontluistering. Naast een boek over vriendschap is dit de fictieve uitwerking van een thema dat Komrij al langer bezighoudt. Dit werk doet in het eerste hoofdstuk denken aan Komrijs debuutroman, zowel qua stijl als in de karaktervorming van de hoofdpersoon. Een mooie roman waarin verschillende thema's die bepalend zijn voor Komrijs schrijverschap samenkomen.

'Muziek zoekt mensen uit en vernietigt ze. Muziek boort zich in mensen en misbruikt ze. Muziek is oorlog. Dat de muziek bezit nam van een lichaam dat Wagner heette en niet van, zeg maar, de 'iuk' die ik in 1813 geweest had kunnen zijn is puur toeval. Het is de eenentwintigste eeuw geworden en ik sta op van mijn stoel, loop naar de deur van mijn kamer en laat Wagner binnen'. 'Wagner zou alleen muziek moeten zijn maar Wagner is altijd meer dan muzik alleen, het is psychologie, maatschappijkritiek, mythe, zelfaffichering, inkapseling, het is ok commentaar op muziek, en voor wie op dit moment leeft klinkt in de muziek het naleven door, de echo's van de muziek, het commentaar op het commentaar en, uiteindelijk weer, de gestruikelde maatschappijkritiek, de psychologie die de ogen werd uitgestoken, de aan de schandpaal genagelde zelfaffichering.'

Bloemlezing doorheen alle tijden en talen van scatologische teksten, gedichten, wetenschappelijke verhandelingen, ...

Amsterdam, eind negentiende eeuw. In een tijd van opkomend socialisme en groeiende belangstelling voor spiritualiteit, ontstaan er villa's in Zuid, terwijl de binnenstad vol zit met hoeren en charlatans. Hector, een dandy, weet zich als medium te positioneren tussen de wereld van de geesten en de levenden. In de weelderige huiskamers van de rijken houdt hij seances, waar hij inspeelt op hun verlangens en dromen. Zijn beste vriend George, een fervent socialist, pleit voor verandering onder de arme bevolking. Hij bezoekt bijeenkomsten die oproepen tot saamhorigheid en verzet tegen de machthebbers, terwijl hij zoekt naar manieren om de heersende klasse te ondermijnen. Terwijl de stad zich voorbereidt op een nieuwe tijd, dromen Hector en George elk op hun eigen manier van een betere toekomst. Echter, ze ontdekken al snel dat hun idealen en visioenen niet meer zijn dan luchtkastelen, en hun dromen beginnen te vervagen. De roman biedt een heldere en subtiele kijk op schijn en werkelijkheid, de geesten van de onderwereld en de geest van de nieuwe tijd, tegen de achtergrond van een roerige periode in de vaderlandse geschiedenis.